باستان‌شناسى كتيبه‌هاى كهن كتيبه چيزى است كه بر ماده‌اى با دوام نوشته يا كنده‌شده باشد . امروزه نوشته‌هاى روى سنگ قبر تداوم كار كتيبه نگارى قديم است . « 1 » مصالحى كه براى نوشتن مورد استفاده قرار مىگرفته به مقتضاى محيط و سرزمين متفاوت بوده است . در بين النهرين كه سرزمينى خشك و با خاك رس فراوان است ، از الواح گلى خام و پخته براى كتيبه استفاده مىشد و كتابخانهء بزرگ آشوربانيپال كه در آثار شهر يونس به آن اشاره داشتيم در حدود 60000 قطعه از اين كتيبه‌ها بوده است . در ايران كه سنگ فراوان‌تر و هوا مطلوب‌تر است ، كتيبه‌ها را بر روى سنگها مىنوشتند . در مصر كه گياه پاپيروس به طور فراوان در كنار رود نيل مىروييد ، از آن نوعى كاغذ ساخته مىشد ، در فلسطين قطعات چوب را با قشرى صمغ كه به رنگ سياه بود مىاندودند و براى نوشتن روى آن را با آلتى مىخراشيدند . و در دوره‌هاى قديم از پوست گوسفند و گوساله براى ثبت اسناد مهم استفاده مىكردند . « 2 » همچنين از فلز ، استخوان و عاج نيز براى كتيبه نگارى استفاده مىشد . علم بررسى و تعبير همهء طرق قديمى ثبت زبان را پالئوگرافى مىنامند . « 3 »

--> ( 1 ) . مصاحب ، دائرة المعارف فارسى ، ج 2 ، ص 2180 . ( 2 ) . دكتر جان الدر ، باستان‌شناسى كتاب مقدس ، ص 98 - 101 . ( 3 ) . دائرة المعارف فارسى ، ج 2 ، ص 2180 .